Als ik naar andere blogs en fotosites kijk, denk ik dat HDR fotografie best een hot item is. Grappig is dat het vele aanhangers heeft maar ook evenzo veel felle tegenstanders. Blijkbaar vindt je het òf mooi òf lelijk. Er is geen tussenweg. Wat vindt jij? Kun jij HDR waarderen of niet? Laat het eens weten in de reacties hieronder!

Het maken van een HDR foto lijkt zo eenvoudig. Je maakt 3 foto’s met behulp van de bracketing functie op je camera, of je doet het handmatig. Een foto normaal belicht, eentje overbelicht en eentje onderbelicht. Gooi die te samen even door de Photoshop wasmachine en voilà: daar is je HDR foto! Nou nee, zo werkt het dus niet. Zoals zovelen ben ik ook zo begonnen, maar het resultaat was niet om over naar huis te schrijven.

Gelukkig stuitte ik laatst op een tutorial waarin het gebruik van Lightroom in combinatie met de plugin van Photomatix Pro (tot nu toe nog steeds de koning onder de HDR software) werd uitgelegd. Zo gezegd, zo gedaan. Ik heb de onderstaande 3 foto’s ingeladen en via de exportfunctie in Lightroom doorgezet naar Photomatix Pro. Daar heb ik eigenlijk niks meer gedaan aan de foto, ik vond het resultaat mooi natuurlijk ogen en dat was ook mijn bedoeling.

En nu zie ik ook dat ik al weer de fout in ben gegaan…
Als je goed kijkt, dan zal wel opvallen dat de overbelichte foto véél lichter is en dat de onderbelichte foto maar een beetje donkerder is. En dat klopt. Ik heb 2 stops overbelicht en maar 1 stop onderbelicht! Beter opletten dus volgende keer.

Nadat de foto teruggezet wordt in Lightroom heb ik deze nog wat in Photoshop bijgewerkt. Aan de rechterkant staat een schuur, zoals op de origineeltjes nog is te zien, die heb ik weggehaald. Verder heb ik alleen maat geschoven met de Levels en Curves. Met de foto hieronder als resultaat. Ik ben er zelf wel tevreden mee, zeker voor een eerste keer. Het eindresultaat oog nog heel natuurlijk en dat is ook de bedoeling. Een extreme HDR foto zal later nog wel eens komen…

Onderstaande foto is klikbaar voor een groter formaat. Ik waardeer het als jij je mening of oordeel hierover met mij wilt delen in de reacties!

Geen gerelateerde berichten.

We leven in wereld die continue in beweging is. Het is zelfs moeilijk om een plaats of moment te vinden waar het echt rustig of stil is. Alles om ons heen kent actie. Sommige dingen bewegen snel en zien er voor ons uit als vervaagd. Met behulp van fotografie kunnen we soms die actie stilzetten in één enkel frame, zodat we precies kunnen zien wat er op dat moment gebeurd. Actiefotografie bestaat uit timing. Op het juiste moment op de juiste plaats zijn. Kennis van de actie die plaatsvindt is dan erg handig. Alleen op die manier kun je voorspellen waar en wanneer welke beweging plaats zal vinden.

Volg de link: kijk, geniet en verwonder!

Ook interessant:

1. De Wondere Wereld van Actiefotografie
2. De Wondere Wereld van Goede Timing
3. De Wondere Wereld van Motorsport Fotografie

De Inverse Square Law is een natuurkundige regel die stelt dat de intensiteit van het licht omgekeerd proportioneel afneemt ten opzichte van de oppervlakte bij een verdubbeling van de afstand.

Wat betekent dit nu in gewoon Nederlands? Eenvoudig gezegd: als je de afstand tussen lichtbron en onderwerp verdubbelt, dan vermindert de hoeveelheid licht met een factor vier (twee in het kwadraat).

Dus als je een goede belichting van je onderwerp hebt gevonden op een afstand van 1m vanaf de lichtbron, en je plaatst de flitser nog een meter achteruit (dus 2m in totaal) dan moet de flitskracht 4x zo sterk worden ingesteld om tot dezelfde belichting te komen. Dit komt doordat de lichtsterkte sneller afneemt naarmate het meer afstand moet afleggen.

Het werkt natuurlijk ook andersom. Wanneer de afstand tussen flitser en onderwerp gehalveerd wordt, dan is nog maar ¼ flitskracht nodig om weer dezelfde belichting te krijgen. Want ½ in het kwadraat is immers ¼.

De Inverse Square Law in beeld gebracht

Ik weet dat deze regel erg ingewikkeld klinkt en wat lastig is om in tekst duidelijk te maken. Maar toch is het principe erg eenvoudig. Verdubbel de afstand tussen lichtbron en onderwerp en de kracht van de flitser wordt 2×2=4 maal zwakker.

Een plaatje zegt in deze meer dan 100 woorden…

Klik voor een grotere versie:

Ook interessant:

1. Gebruik de Flitser
2. Inleiding Strobist Fotografie
3. Strobist Fotografie: het materiaal

Een familieportret maken is altijd een afwisselende bezigheid. Natuurlijk afhankelijk van het aantal mensen die je moet fotograferen. En niet te vergeten: ook erg bepalend is de leeftijd van die mensen. Het hangt af van het aantal en de leeftijden van de mensen hoe spontaan en interactief je moet zijn. Als voorbeeld neem ik hier het maken van een portretsessie van een jonge familie.

Maak contact met de kinderen

Wanneer de kinderen tijdens de sessie goedgehumeurd zijn, dan zijn de ouders dat (meestal) ook. Dat is de gemakkelijkste sfeer om natuurlijke foto’s te maken. Maak gebruik van dat moment en focus je op het interactief bezig zijn met de kinderen. Doe je best om ze te vermaken tijdens de sessie, dat geeft de meeste kans op vrolijke momenten en dito gezichten.

photo credit: ewilman

Vermijd poseren

Kinderen willen in het algemeen niet te lang stil en op dezelfde plaats zitten. Ze zijn actief en in beweging. Probeer met je fotosessie hierin mee te gaan. Zorg dat je constant in beweging bent met je modellen. Wellicht ben je in de mogelijkheid om de ouders ergens te positioneren. Moedig de kinderen aan om daar dan omheen te bewegen, lopen, draaien of wat dan ook. Dat houdt ze actief en toch betrokken bij de fotosessie.

Volg het kind

Soms loopt het allemaal niet zo eenvoudig en heb je te maken met kinderen die niet naar jouw aanwijzingen luisteren. Kom je in zo’n situatie terecht, ga er dan niet zwaar aan tillen, dat gaat je echt niet helpen. Beter is het om het allemaal een beetje luchtig op te nemen door dan de ouders het kind te laten volgen tot het kind stopt. Het is dan jouw taak om de ouders kort bij en om het kind te houden en dan snel je foto’s te schieten.

photo credit: mistagregory

Kijk niet op een foto meer of minder

Speciaal wanneer je met kleine kinderen werkt: wees niet bang om (veel) meer foto’s te maken dan normaal. Je wilt er toch zeker van zijn dat je de juiste expressie gevangen hebt. En gesloten of knipperende ogen wil je natuurlijk ook voorkomen. En met kleine kinderen is dit eenvoudiger gezegd dan gedaan.

Wees voorbereid op het onverwachte

Begin niet zomaar aan een familie fotoshoot met een aantal ideeën die niet in het scenario passen. Probeer je altijd goed voor te bereiden door te weten wat je kunt verwachten. Daar kun je dan alvast wat ideetjes voor bedenken. Maar, ga daar tijdens de fotoshoot niet te krampachtig mee door, mocht het allemaal wat anders lopen. Leer improviseren, zodat je om kunt gaan met onverwachte situaties en ook daar het beste uit kunt halen!

Geen gerelateerde berichten.

Reflecties zijn overal te vinden en dus vaak ook een eindeloze bron van inspiratie. Je kunt reflecties vinden op het water, in waterdruppels, in glas, spiegels en vele andere reflecterende oppervlakten. Ja, zelfs in je ogen!

Als je de onderstaande link volgt, krijg je een fraaie verzameling van prachtige foto’s te zien met echt excellente voorbeelden van reflectie fotografie. Laat dit een bron zijn voor je creativiteit, je ontspanning of wat dan ook.

Volg de link: kijk, geniet en verwonder!

Geen gerelateerde berichten.

Het maakt niet uit met welk onderdeel binnen de fotografie je bezig bent: mensen, dieren, stillevens, etc. De juiste lenskeuze is van vitaal belang om je foto’s boven het gemiddelde niveau uit te laten steken.

Iedere opdracht heeft z’n perfecte gereedschap. Dat geldt ook voor fotografie. Wil je een foto maken van een model, of een zonsondergang aan zee, of een vogel in de boom verderop, dan moet je de juiste brandpuntsafstand kiezen. De vraag is dan: welke lens zet ik op m’n camera?

Bij compactcamera’s staan er vaak wat getallen op de lens, zoals bijvoorbeeld 3x, 2,8x of 4,5x. Maar dat zegt natuurlijk nog niet zoveel, het zijn slechts getallen. Wat betekenen ze? Voor een DSLR zijn er diverse lenzen beschikbaar, maar welke lens heb je nu juist nodig voor die ene foto? Zo heb je een 18-50mm, een 50mm f/1.8, een 70-200 f/2.8; wanneer moet je nu switchen van de ene naar de andere lens?

Rustig aan… Soms lijkt het wel alsof we ons het leven en de fotografie moeilijker maken dan nodig is. Laten we eens terug gaan naar de basis. Brandpuntsafstand is het getal in millimeters, aangeduid als mm achter het getal op je lens.

Hoe lager het getal, hoe wijder de beeldhoek is die je door de zoeker kunt zien. De gemiddelde groothoeklens heeft een brandpuntsafstand van zo’n 35mm of minder. Een lens van 18mm of minder wordt gezien als ‘extreme’ groothoek, waarbij 28mm zo’n beetje als normale groothoek wordt beschouwd. Een lens tussen 35 en 70mm wordt als gemiddeld ervaren, dit is ook zo’n beetje de range waarin het menselijke oog zich bevind. En alles boven 70mm wordt gezien als tele. Dit betekent dat de lens de dingen vergroot weergeeft. Die gebruik je dus voor het vogeltje in de boom van even hiervoor.

Wanneer je naar een professionele sportwedstrijd kijkt en eens goed let op de fotografen langs de zijlijn, dan zie je gewoonlijk alleen maar grote lange lenzen. Dit zijn allemaal telelenzen, variërend van 400mm, 500mm en soms wel 600mm of meer. Allemaal om extreem dicht op de actie te kunnen zitten. Wil je een portret maken van een persoon dan zal de juiste lens ergens tussen 70 en 100mm zitten. Omdat dit gebied de minste kans op vervorming (distortion) biedt. Andere brandpunten geven vaak vervorming in het gezicht door het te breed of te uitgerekt weer te geven, afhankelijk van de lens die je op de camera hebt. Maak je nog niet druk over de f/nummers, zoals hierboven f/1.8 en f/2.8; Dat komt later wel.

Wat nog een belangrijk element is voor jou als DSLR gebruiker, is dat wanneer je GEEN fullframe spiegelreflexcamera hebt, je dan te maken hebt met de verlengingsfactor. Meestal zit die rond 1,5 (Nikon 1,5 en Canon 1,6). Sommige andere camera’s hebben meer of minder. Maar wat het doet kan positief en negatief uitpakken. Positief wanneer je in het telegebied qua lenzen zit. Want je 300mm lens wordt zo ‘ineens’ 450mm. Maar ditzelfde effect pakt negatief uit als je in het groothoekgebied wilt fotograferen. Want je 24mm lens wordt nu 36mm. Dus om de 28mm normale groothoek uit te komen, zoals hierboven uitgelegd, moet je al een 18mm lens gebruiken. Kun je nagaan wat je moet doen om echt extreem te gaan qua groothoek! Dit is echter de goedkope methode. Er is ook nog een dure variant: koop een fullframe DSLR.

Voor de gebruikers van een compactcamera betekent het getal, het zoomgetal op de lens, zoals bijvoorbeeld 3x, dat de telecapaciteit 3x zo groot is als het wijdste groothoekbereik. Dus als je wijdste hoek 28mm is, dan zal het maximale telebereik 3×28=84mm zijn. En bij een 10x zoom zal het maximale bereik 10×28-280mm zijn. Simpel toch?

Nou, dan is het eindelijk zover. Je hebt een mooie compactcamera, of een fraaie DSLR met diverse lenzen voor je liggen. Je zult nu keuze moeten maken hoe je de compositie die je voor je hebt gaat fotograferen! Stel dat het gaat om de zee, of een landschap of zo, met bijvoorbeeld bomen en wat struikgewas. Dan zou een groothoek zoals de 18-70mm een goede keuze zijn, omdat het je in staat stelt om zowel in de breedte als in de diepte veel te zien. Vanwege de zoomcapaciteit heb je de mogelijkheid om zowel groothoek te fotograferen als ook verder in te zoomen en een variëteit aan andere foto’s te maken. Erg handig als je een verhaal wilt vertellen met je foto’s. De compactfotograaf hoeft alleen maar te zorgen dat de lens volledig is uitgezoomd om groothoek te fotograferen. Wanneer je een model wilt fotograferen of een ander object dicht bij je, neem dan een 50mm of een 35-70mm. Bij de meeste compactcamera’s is het dan voldoende om ergens midden in het zoomgebied te zitten.

En, voor een foto van bijvoorbeeld een vogel in de boom, of iets anders verder weg, heb je in ieder geval 70mm of meer nodig. Als compactgebruiker hoef je slechts in te zoomen zover als je kunt. Het is goed om er ook aan te denken dat je in veel gevallen een statief nodig zult hebben. Zeker als je wat hoger in de millimeters komt. Gelukkig zijn er hulpmiddelen zoals VR tegenwoordig, maar zeker als het licht iets minder is, zal een statief of een bonenzak een uitkomst zijn om bewegingsonscherpte te voorkomen.

Er is een ding wat ik nog niet verteld heb, maar toch erg belangrijk is voor beide types camera, en dat is de minimale scherpstelafstand. Dit is de afstand tussen de sensor en je onderwerp. Elke lens heeft zijn eigen minimale scherpstelafstand. En die kan veranderen wanneer je in- of uitzoomt! Macrolenzen staan bekend om hun korte minimale scherpstelafstand, terwijl een 300mm telelens wel meer dan een meter nodig kan hebben.

Wat is nu belangrijk om te onthouden? Dit: er zijn geen harde en vaste regels….

Fotografie is een kunstvorm die zichzelf leent voor experimenteren. En dat wil ik je ook aanbevelen. Experimenteer met je eigen lenzen totdat je ze door en door kent. Leer wat iedere lens doet en hoe die zich gedraagt. Maak veel foto’s. Dat kost (bijna) niets en je kunt er een hoop van leren. Van fouten maken kun je leren, dus wees ook niet bang om die dan eens te maken. Daar leer je vaak het meeste van! En met die kennis kun je je weer verder ontwikkelen en groeien!

Ook interessant:

1. Welke lens zou je kunnen gebruiken
2. Lens schoonhouden
3. Basiskennis Lenzen / Objectieven

Wanneer we het hebben over de gouden driehoek van belichting gaat het feitelijk over de drie elementen die deze gouden driehoek bepalen. Simpel gezegd gaat het om deze parameters: diafragma, sluitertijd en ISO.

Maar wat zijn nu eigenlijk precies diafragma, sluitertijd en ISO? Ik neem je mee in een korte rondreis langs deze meest gebruikte termen in de fotografie.

Diafragma

Iedere (digitale) spiegelreflexcamera, en ook veel high-end compactcamera’s, bieden de mogelijkheid om handmatig of semi-automatisch het diafragma of f-getal aan te passen. Het gaat hierbij dan om de (bekende?) getallenreeks: … f/5.6, f/8, f/11…. Je hebt deze nummers vast wel vaker gezien, maar weet je ook wat ze betekenen?
photo credit: abbyladybug

Deze getallen staan voor een bepaalde opening, de grootte van het diafragma, van de lens. Deze functie maakt dat je de hoeveelheid licht die door de lens binnenkomt en op de sensor valt kunt variëren. Er is één last element aan deze reeks. Hoe kleiner het f-getal, hoe groter het diafragma. Hoe groter het f-getal, hoe kleiner het diafragma. Dat moet je gewoon leren.

Technisch gezien is het f-getal een breukgetal die aangeeft wat de diameter van het diafragma is. Dus je hebt de focale lengte, de brandpuntsafstand (dat is de ‘f’) gedeeld door (dat is de ‘/’) de stop die je gebruikt (dat is het nummer). Voorbeeld: een 85mm lens ingesteld op f/2.8 heeft een diafragma diameter van 30.36mm. Maak je niet ongerust, deze informatie kun je voor kennisgeving aannemen of vergeten. Maar het kan handig zijn om te weten.

Hier is wat je wèl moet weten en niet moet vergeten. Elke keer dat je van de ene diafragmawaarde naar de andere gaat wordt dat een stop verschil genoemd. Wat er feitelijk gebeurd is dat je het volume aan licht halveert bij een stop omlaag of dat je het volume aan licht verdubbelt bij een stop omhoog. Dus van f/8 naar f/5.6 is een halvering van licht. Dit werkt ook de andere kant uit. Door het diafragma te wijzigen van f/5.6 naar f/8 komt er tweemaal zoveel licht op de sensor terecht. Dit is van toepassing bij het veranderen van een hele stop. De hedendaagse camera’s hebben ook tussenliggende waarden, vaak in stapjes van 1/3e stop. Het is dus erg belangrijk dat je weet welke f-getallen volledige stops licht zijn. Ik laat ze hieronder zien. Doe jezelf een plezier en leer ze van buiten kennen!

f/1, f/1.4, f/2, f/2.8, f/4, f/5.6, f/8, f/11, f/16, f/22, f/32, f/45, f/64

Sluitertijd

Zoals de term al aangeeft, het gaat hier over tijd. De sluitertijd bepaalt de lengte van de tijd dat het volume aan licht door de lens komt en de sensor raakt. Sluitertijden worden veelal genoteerd in de vorm van 1/250, 1/500, 1/100 of soms ook alleen de kale nummers: 250, 500, 1000.

Ik vind het beter om te denken in getallen als 1/250 omdat we hier praten over fracties van een seconde. Een sluitertijd van 1/250 of 250 is in feite 1/250e deel van een seconde.

Wat moet je hiervan weten? Net als bij het diafragma geldt ook hier: een wijziging van 1/250 naar 1/500 is een vermindering van de hoeveelheid licht die op de sensor terecht komt met 1 stop. Ook hier geldt weer dat hedendaagse camera’s in staat zijn om te werken in stapjes van 1/3e stop. En dus is het ook hier belangrijk dat je weet welke waarden 1 volle stop weergeven.
Leer ook deze waarden uit je hoofd!

1, 1/2, 1/4, 1/8, 1/15, 1/30, 1/60, 1/125, 1/250, 1/500, 1/1000, 1/2000, 1/4000, en sneller voor zover de techniek dat toestaat.

ISO

ISO is een gecompliceerd technisch verhaal. Waar het op neer komt is dat deze waarde de lichtgevoeligheid van de pixels op de sensor weergeeft. Hoe hoger de ISO, hoe hoger de gevoeligheid. Het is belangrijk om te weten hoe je camera reageert op diverse ISO waarden.

Want in de film periode betekende een hoge ISO dat er een korrel zichtbaar werd in de foto. In het digitale tijdperk betekent een hoge ISO dat er (digitale) ruis ontstaat.

De hedendaagse technologie stuwt de maximale ISO steeds verder de hoogte in. De high end spiegelreflexcamera’s zoals de Nikon D3s en de Canon 1D MK4 gaan al tot een maximale ISO-waarde van ruim 100.000!

Wat moet je hiervan nu echt weten? Net zoals bij het diafragma en de sluitertijd kan ook de ISO in stops aangepast worden. Een verandering van ISO 200 naar 400 geeft een verdubbeling van de lichtgevoeligheid. De pixels kunnen dan tweemaal zoveel licht opnemen in dezelfde tijd. En ook hier geldt: de hedendaagse camera’s kunnen overweg met stapjes van 1/3e stop. Dus… ook deze reeks moet je van buiten kennen!

50, 100, 200, 400, 800, 1600, 3200, 6400, 12800, 25600 en zo steeds verder naarmate de techniek vordert.

Dat is nu alles. De gouden driehoek van belichting, bestaande uit diafragma, sluitertijd en ISO in een notendop samengevat!

En voor wie dit teveel tekst is en voor de visueel ingestelden heb ik het in dit filmpje ook nog eens uitgelegd. Deze video is al veel eerder gemaakt en hoort niet persé bij dit artikel. Sterker nog, het is één van mijn eerste video’s, dus niet lachen!

Ook interessant:

1. De Basis van Belichting: Sluitertijd
2. De Basis van Belichting: F/Stops
3. Diafragma – ken je f/getallen

Een basistechniek voor het verzachten van hooglichten en het invullen van schaduwen is het licht niet op het onderwerp te richten, maar op een relatief groot oppervlak dat licht genoeg is om een aanzienlijke hoeveelheid licht op de scene ter werpen. Deze belichting is gemakkelijk op te zetten maar niet zo nauwkeurig als met lampen, waarbij de regeling en de spreiding van de lichtbundel belangrijk zijn. De essentiële eigenschappen van reflectoren is de reflectiviteit van hun oppervlak, dan kan variëren van mat-wit tot spiegelend.

De elementaire vorm van reflectoren is een paneel. Dat kan gemakkelijk zelf gemaakt worden van een stuk karton, een plaat polystyreen of zelfs een gewoon laken. De grootste moeilijkheid met panelen is hun omvang. Willen ze goed werken, dan moeten ze groot zijn. Ze hoog opstellen of ophangen kan echter lastig zijn. Daarom is de meest gebruikte soort reflector de paraplu, die het voordeel heeft direct op de flitskop te passen en ingeklapt kan worden. Draagbaarheid is altijd belangrijk, behalve bij de meest statische studio-opstelling. Een andere populaire oplossing is dan ook de handzame en inklapbare ronde reflector, die een buigzame band heeft, waardoor hij klein is op te vouwen.

Paraplu’s

Paraplu’s, al dan niet met reflecterend materiaal aan de binnenkant,zijn er in vele maten. Met name op locatie, maar toch zeker ook wel in de studio zijn ze erg gemakkelijk in gebruik. Er zijn diverse soorten en varianten beschikbaar: de zwarte met zilveren binnenkant, de zwarte met gouden binnenkant, de zwarte met een witte binnenkant en de gewone witte. De zwarte versies kunnen alleen gebruikt worden om het licht te bouncen, de witte kun je ook gebruiken om doorheen te flitsen, de shoot-through.

Reflectoren

Reflectoren zijn er ook in allerlei maten en materialen. Deze beide factoren zijn van invloed op het karakter van het gereflecteerde licht. Erg gemakkelijk en populair zijn de 5-in-1 reflectoren. Dit is een reflector met een mat-wit oppervlak en daarbij een afneembare hoes met de kleuren wit en zwart. Deze hoes kan ook omgekeerd worden, dan komen de kleuren goud en zilver tevoorschijn. De meeste reflectoren zijn van het opvouwbare type en zijn handig in gebruik op locatie. Ze zijn rond en kunnen worden opgevouwen. In de rand zit een stalen hoepel die de stof strak houdt. Ze worden opgevouwen door ze aan twee kanten vast te pakken en in een acht te draaien. De goudkleur kan hierbij voorzien in warmte in de portretten.

Die goudkleur is de laatste tijd ook erg in opkomst als vaste reflector: de California Sunbounce reflectieschermen. Deze zijn wel demontabel, maar dus niet opvouwbaar. Deze Sunbounce reflectieschermen zijn toch wel superieur te noemen op het gebied van het oplichten van het model bij portretfotografie. Neem eens een kijkje op de blog van Tom Museeuw en je ziet wel wat ik bedoel. Nadeel: ze zijn behoorlijk aan de prijs.

Gobo’s en Barndoors

Deze worden gebruikt tegen overstraling door rechtstreeks licht en grote witte vlakken. Ze kunnen ook worden ingezet voor subtractieve belichting waarbij ze min of meer werken als een omgekeerde reflector en dus in plaats van licht een schaduw op het model werpen. Gobo’s zijn meestal stukken zwart karton of ander stevig materiaal die licht tegenhouden. Barndoors zijn scharnierende kleppen die op de reflector van de flitslamp zitten om het te belichten oppervlak af te bakenen.

Ook interessant:

1. Licht en belichting maken de foto
2. De Basis van Belichting: F/Stops
3. Beïnvloeding van het licht

Lange sluitertijd fotografie heeft al langere tijd mijn aandacht. In het verleden heb ik al weleens wat pogingen gedaan om het mistige water effect met lange sluitertijd te bereiken. In de tussenliggende tijd heb ik wat dingetjes aangeschaft die het gemakkelijker moeten maken om tot een lange sluitertijd te komen, ook overdag. Om de verschillende zaken eens op een rijtje te zetten geef ik hieronder een uitleg over de filters die gebruikt kunnen worden om een lange sluitertijd foto te maken.

Manueel fotograferen (M-stand)

Fotograferen met een lange sluitertijd, en dus met een ND-filter, betekent in de praktijk al gauw dat je manueel gaat fotograferen. Hoewel het technisch wel mogelijk is om de camera de lichtmeting te laten doen, is mijn ervaring dat die lichtmeting vaak te donker uitvalt. Hoe en waarom weet ik ook niet, en dat boeit me ook niet, maar blijkbaar heeft de lichtmeter toch wat moeite met de verminderde hoeveelheid licht die een ND-filter doorlaat. Dit probleem doet zich niet alleen voor met de donkerste ND-filters, maar ook met de lichtere filters.

Daarom is het verstandig om direct manueel te gaan fotograferen. Je koopt tenslotte een ND-filter om een bepaald effect (de lange sluitertijd) te bereiken. Waarom zou je dan aan de camera overlaten wat er precies moet gebeuren? Jij bent tenslotte het creatieve brein, niet de camera!

Wat is een ND filters eigenlijk?

Het belangrijkste filter om een lange sluitertijd te bereiken is het ND-filter. ND staat voor Neutral Density en wordt ook vaak aangeduid als grijsfilter. Een perfect ND-filter zou het licht onveranderd door moeten laten. Dat wil zeggen dat een ND-filter geen effect zou mogen hebben op de kleuren. Of je een locatie nu fotografeert met of zonder Neutral Density filter, het resultaat zou qua kleuren gelijk moeten zijn. Maar je voelt het natuurlijk al aankomen. Jammer genoeg is dat niet altijd het geval. Het ene ND-filter is het andere in ieder geval niet. En daarmee kan ik ook alvast verklappen dat de prijs gelijk toeneemt met de kwaliteit. Met andere woorden: een goed grijsfilter kost geld.

Stel dat je een B+W 106 ND filter hebt aangeschaft. Dit filter vermindert de hoeveelheid licht met 6 f-stops. Maar wat kun je nu met deze info? Het lijkt ingewikkelder dan het feitelijk is.

Stel dat je een landschap fotografeert en de lichtmeting geeft aan dat je een sluitertijd van 1/60e seconde nodig hebt voor een juiste belichting. Maar je wil juist het effect van een lange sluitertijd in je foto. Dan is het genoemde B+W 106 ND filter je redding. Schroef dit filter op je lens en je kunt de sluitertijd van
1/60e met 6 stops verminderen:

1 stop minder: 1/30s
2 stops minder: 1/15s
3 stops minder: 1/8s
4 stops minder: 1/4s
5 stops minder: 1/2s
6 stops minder: 1s

Een foto die normaal gesproken met 1/60e seconde gemaakt wordt heeft nu ineens 1 seconde nodig. Dus heel basis bekeken is een ND-filter een accessoire die het licht met een bepaalde verminderd. En omdat het licht wordt gefilterd, heeft de sensor meer tijd nodig om de juiste hoeveelheid licht op te vangen. Op deze manier creëer je dus zelf een lange sluitertijd.

Verwarring filter aanduiding

De aanduidingen die diverse fabrikanten voor hun grijsfilters gebruiken zijn ronduit verwarrend. Zo zijn er merken die 0.3, 0.6 en 0.9 ND-filters verkoopt, terwijl een ander merk het heeft over ND2, ND4 en ND8 filters en weer een ander 2, 4, 8 en 10 stops ND-filters verkoopt. Om het een beetje overzichtelijk te maken zie je hieronder een kleine tabel.

Als eerste zie je de f-stop vermindering. Om weer even bovenstaand B+W 106 ND-filter aan te halen: die reduceert het licht met 6 stops. Kijk je in de tabel, dan zie je dat die waarde gelijk staat aan 1.8 Optical Density (optische dichtheid) of een filter factor van 64.

Als tweede zie je Optical Density. Dat is een duur woord voor absorptiefactor. Maar omdat we met dure woorden niet veel verder komen wil je graag weten wat het getal dan betekent. Wat zegt het je als je een ND 0.9 filter ziet liggen? Kijk in de tabel en je ziet dat ND 0.9 gelijk staat aan een filter factor 8 en dus een lichtvermindering geeft van 3 stops.

Als laatste zie je de filter factor. Hoya is een fabrikant die deze term gebruikt voor hun filters. Kijk maar eens naar het assortiment en je ziet dan filters als ND4, ND8 en meer. Die getallen geven de filter factor aan. In de tabel kun je weer zien waar dat aan gelijk staat: ND4 is gelijk aan ND 0.6 ofwel 2 stops lichtreductie.

Wanneer gebruik je een ND filter

Je weet nu wat een Neutral Density filter is en hoe het werkt. Maar dan blijft nog één vraag over… wanneer gebruik je nu eigenlijk een ND-filter? Ik geef je hier een drietal redenen om zo’n grijsfilter aan te schaffen.

1. Om lange sluitertijden te creëren wanneer het normaal gesproken niet mogelijk is. Bijvoorbeeld: een belichting van 60 seconden is overdag normaliter niet mogelijk. Dat geeft een witte foto. Maar het wordt mogelijk met een ND-filter. Lange sluitertijden overdag kunnen een heel interessant en sfeervol effect geven.
2. Soms is er zoveel licht aanwezig dat fotograferen met een groot diafragma zal resulteren in een (zwaar) overbelichte foto. Een ND-filter kan je dan helpen de hoeveelheid licht binnen aanvaardbare grenzen te brengen.

Schroeffilter of een filterhoudersysteem

Er zijn diverse fabrikanten die ND-filters produceren. Maar ga je goed kijken, dan zijn er uiteindelijk maar twee systemen binnen de ND-filters.

1. Het schroeffilter
2. Het filterhoudersysteem

Het schroeffilter ziet er uit als elk willekeurig filter. Je kunt het gewoon voor op de lens schroeven. Het filterhoudersysteem (vaak bekend als Cokin-systeem) is net even wat anders.Voor op de lens schroef je een ring, waarop de filterhouder geplaatst wordt. In de filterhouder kunnen (tot 3 stuks) filterplaten geplaatst worden. Beide systemen hebben zo hun voor- en nadelen.

Voordelen schroeffilter

• Ze zijn klein en nemen nauwelijks ruimte in beslag in je cameratas.
• Diverse fabrikanten maken schroeffilters, ze zijn goed verkrijgbaar.
• Stapelbaar en te combineren met andere filters. Een mooie combinatie is een ND-filter met een polarisatiefilter.
• De echte donkere ND filters zoals de 10 stops of meer zijn alleen verkrijgbaar als schroeffilter.

Nadelen schroeffilter

• Vaak duurder dan het filterhoudersysteem.
• Het is geen “one size fits all”. Als je lenzen hebt met een verschillende diameter dan heb je verloopringen nodig en moet je de grootste filtermaat aanschaffen. Of twee verschillende maten.
• Sommige lenzen draaien bij het in- en uitzoomen. Dat kan lastig zijn wanneer je een filter opschroeft. Voor je het weet heb je een iets andere brandpunt of een ander focuspunt.

Voordelen filterhoudersysteem

• Relatief goedkoper.
• Eén filtermaat voor meerdere lenzen. Je hebt maar één houder nodig waar de filters in gaan. Alleen de ring tussen de lens en houder varieert.

Nadelen filterhoudersysteem

• Afhankelijk van je systeem en hoeveel filters je gebruikt, kan dit systeem de nodige plek opeisen in je cameratas.
• De filters die je gebruikt in het filterhoudersysteem zijn veel gevoeliger voor krassen of zelfs breken. Maar dat ligt natuurlijk erg veel aan je eigen voorzichtigheid.

GND filters

Het Gradueel Neutral Density (GND) filter is eigenlijk niet echt een filter speciaal voor lange sluitertijd fotografie. Toch wordt het er vaak bij gebruikt en kan het een heel nuttige toevoeging zijn om je foto’s te verbeteren.

Een herkenbaar probleem bij het fotograferen van landschappen is dat je of de luchtpartij overbelicht en/of de voorgrond onderbelicht. Je kunt dit natuurlijk wel oplossen met het toepassen van HDR, of gewoon een beetje schipperen door qua belichting in het midden te gaan zitten. Maar dat is niet echt een bevredigende oplossing wat mij betreft.

Maar gelukkig is er een eenvoudige oplossing voor dit probleem: een GND-filter. Dit is een filter met een verloop erin. Het bovenste deel is donkerder dan het onderste deel. Op deze manier wordt het een stuk eenvoudiger om een landschap te fotograferen en toch een goede belichting toe te passen. Zowel de luchtpartij als de voorgrond kunnen nu juist belicht worden.

Deze GND-filters zijn verkrijgbaar in de Hard en Soft variant. De Soft variant heeft een geleidelijker overgang van licht naar donker dan de Hard variant.

Hieronder één van mijn resultaten van lange sluitertijd fotografie met een ND-filter:

Ook interessant:

1. Neutral Density Filter vs Grijsfilter
2. De Wondere Wereld van Lange Sluitertijd Fotografie
3. De Wondere Wereld van Lange Sluitertijd Fotografie II

Vandaag werd de eerste editie van het Fotofestival Epe gehouden. Na een drukke tijd van voorbereiding was het dan eindelijk zover. Zoals op de site al was te lezen, was gezorgd voor een goed dagvullend programma met een veelheid aan workshops. Daarnaast waren er de hele dag door diverse activiteiten op het buitenveld. En hoewel de weersvoorspellingen erg slecht waren, zijn die gelukkig niet uitgekomen. Sterker nog, mooier weer dan dit kon het wat mij betreft niet worden.

Als voorinschrijver kon ik vooraf inschrijven voor 2 workshops. Ik heb gekozen voor ‘flitslicht op een binnenlocatie’ door Martin Hogeboom en later op de dag ‘portretfotografie bij available light’ door Mich Buschman. Verder kon ik dan nog inschrijven voor andere workshops, mits daar nog plek was. Daarbij heb ik gekozen voor ‘internet en social media’ door Kenneth Verburg en ‘bruidsfotografie’ door Geert van de Ven. Stuk voor stuk leuke workshops door inspirerende mensen die duidelijk met hun passie bezig waren. Overal heb ik wel iets nieuws opgestoken.

Het leukste element van zo’n dag vind ik eigenlijk nog wel het IRL (In Real Life) contact dat je hebt met mensen die je alleen nog maar via internet kent. Zo heb ik een aantal mensen gesproken die ik alleen maar via twitter weleens ’sprak’, maar nu dus ook in het echie. Zo heb ik o.a. gesproken met Kenneth Verburg, Martin Hogeboom, Gwen Vermolen, Brian Dragtstra, Geert van de Ven. Geertje Vierhout was helaas op het laatste moment toch verhinderd.

Ik ben eigenlijk wel benieuwd of ik nog tweeps heb misgelopen op het Fotofestival Epe 2010…

Al met al kan ik wel concluderen dat het eerste Fotofestival Epe een succes is geweest. Ik, en vele anderen, hopen dan ook op een vervolg in 2011!

Als afsluiter hier nog wat foto’s die ik heb gemaakt tijdens het Fotofestival Epe 2010:

Ook interessant:

1. Fotofestival Epe 2010