Moor Fotografie » Strobist

Strobist Fotografie: het materiaal

Peter van Veen — Tue, 22 Jun 2010 06:00:35 +0000

Strobist fotografie is de laatste tijd erg populair geworden door de vooruitgang in de technologie en zeker ook door toedoen van internet en alle sociale media. In eerste instantie was de flitser puur bedoeld om extra licht te creëren. Nieuwe technologie, in ieder geval beschikbaar voor de consumentenmarkt (lees: betaalbare technologie) maakt het mogelijk om dat extra licht op andere, creatieve manier in te zetten. Zeker met de opkomst van de goedkopere radio triggers zoals de Cactus V4 en de RF602 kreeg strobist fotografie een extra boost. Hieronder laat ik wat essentieel strobist materiaal zien en hoe het gebruikt kan worden.

Studioflitsers en reportageflitsers

Het eerste en belangrijkste materiaal in de strobist setup is natuurlijk de studioflitser of de reportageflitser. Elk soort heeft zijn eigen voor- en nadelen en de mate van effectiviteit hangt erg veel af van het doel wat je er mee voor ogen hebt.

Studioflitsers

Het grootste voordeel van de studioflitser is de flitskracht. Een studioflitser is vele malen sterker qua flitskracht dan een reportageflitser en geeft de fotograaf hiermee de mogelijkheid om de nacht te veranderen in de dag of het belichten van een onderwerp op een afstand. De keerzijde is echter de flexibiliteit. Omdat een studioflitser normaal gesproken groot is, staan ze op een flitsstatief. Het werkt niet echt lekker om die eraf te halen en er zo mee te werken. Daarbij komt nog dat een studioflitser afhankelijk is van netstroom. Je moet dus toegang hebben tot een stopcontact of, als je buiten fotografeert, je moet een accupack of een generator hebben. Het meest voor de hand liggende domein van de studioflitser is dus, hoe logisch, in de studio.

Reportageflitsers

Een reportageflitser mist het vermogen van de studioflitser. Maar wat ze tekort komen in flitskracht maken ze weer goed door hun portabiliteit en formaat. Alle reportageflitsers werken op batterijen. Combineer dit met hun klein formaat en je merkt dat deze flitsers gemakkelijk en niet te opvallend gebruikt kunnen worden. En bij een buitenshoot heb je geen problemen met de aanvoer van stroom. Natuurlijk kun je meerdere flitsers combineren, zodat de flitskracht van een studioflitser benaderd kan worden. Een reportageflitser kan in principe overal geplaatst worden. Of het nu op de camera is, of op een lampstatief, of op de grond, of in een boom of gewoon in de hand, het maakt allemaal niet uit. Veelzijdigheid is hier troef dus.

Lampstatief

Een studioflitser heeft gewoonlijk zijn eigen lampstatief, maar deze kunnen natuurlijk ook gebruikt worden om een reportageflitser op te zetten. Een lampstatief is in veel gevallen een handig accessoire. Zo kun je hiermee je flitsers overal plaatsen en vanuit elke gewenst hoek laten flitsen. Ook als je gebruik gaat maken van een zogenaamde ‘modifier’ (ik heb er even geen beter woord voor ) is een lampstatief een uitkomst.

Modifiers

Eén van de mooiste aspecten van strobist fotografie is de mogelijkheid die je hebt om het licht dat uit de flitser komt te controleren en elk gewenst effect kunt geven. Met het juiste strobist materiaal ben je in staat om de richting van het licht, de kleur van het licht, de hoeveelheid en de hardheid van de eventuele schaduw en de intensiteit van het licht te bepalen door gebruik te maken van deze modifiers.

Paraplu’s en Softboxen

Het licht van de flitser (studio of reportage) kan teruggekaatst worden met een reflectieparaplu of kan door een witte paraplu of softbox heen geflitst worden. Dit leidt tot een verzachting en verspreiding van het licht waardoor harde lichtval en schaduw wordt voorkomen. Om dit principe goed te begrijpen moet je maar eens iemand voor een muur zetten en met alleen een kale flitser fotograferen. Resultaat is een witte vlek op het gezicht en een harde schaduw op de muur. Ziet er niet echt lekker uit…. Dit kan voorkomen worden door gebruik te maken van een paraplu of een softbox.

Parapluhouders

Een lampstatief is in feite niet meer dan een telescopische paal, ondersteund door drie poten. Een parapluhouder is een basale toevoeging hierop waardoor je de mogelijkheid hebt om zowel een paraplu als ook een flitser bovenop het lampstatief te plaatsen.

Snoots, Grids en Gobo’s

Hier is eigenlijk ook geen goede vertaling voor. Omdat deze items onder deze namen het meest bekend zijn, laat ik het ook zo. Een snoot is een holle buis die om de kop van de flitser heen geplaatst wordt om te voorkomen dat het licht gaat verspreiden of dat het valt op een plaats die je juist niet wilt. Het richt het flitslicht naar de (kleine) plaats die jij wilt. In dat opzicht is een snoot in feite het omgekeerde van een paraplu of softbox. Qua lichtval dan.
Een grid is een snoot met daarin allemaal kleine buisjes geplaatst die het licht nog nauwkeurig en smaller op een bepaalde plaats richt. Snoot en grids kunnen voor diverse doeleinden ingezet worden. Bijvoorbeeld als haarlichtje bij een portretopname of om een dramatisch spotlight effect te creëren om zo een bepaald deel van de compositie meer te benadrukken.

Net zoals een snoot en een grid wordt een gobo ook gebruikt om het licht in een bepaalde richting te dwingen. Een gobo wordt vaak gebruikt om te voorkomen dat er licht op een bepaald deel van de compositie valt, terwijl het verder wel overal heen mag. Een gobo lijkt nog het meeste op een zwarte kaart die aan vier zijden van de flitskop geplaatst kan worden, zodat het licht niet die richting uit kan. Uiteraard is het mogelijk om meerdere gobo’s tegelijk te gebruiken.

Gels

Vaak is het doel van fotografie het simuleren van de werkelijkheid. Dat betekent vaak het correct overbrengen van alle kleuren en kleurtonen van het onderwerp in de uiteindelijke afbeelding. Maar helaas heeft licht de eigenschap dat het de kleur aanneemt van het oppervlak waarop het gereflecteerd wordt. Om dit weer te corrigeren kan de strobist fotograaf gebruik maken van gels. Een gel is een klein stukje gekleurd transparant polymeer dat voor op de flitser geplaatst wordt. Wanneer geflitst wordt door de gel, neemt het flitslicht de kleur van de gel mee en geeft zo een kleureffect of kleurcorrectie aan de foto. Bijvoorbeeld: je wilt een blauwe kleurzweem in de foto corrigeren met behulp van een flitser. Dan moet je een zogenaamde CTO gel (Colour Temperature Orange) gebruiken op de flitser. Op deze manier krijg je weer de juiste kleuren in je foto.

Sync kabel en Radio Triggers

Strobist fotografie staat voor fotografie met de belichting door een flitser die los van de camera staat. Grote vraag is natuurlijk hoe je de flitser kunt laten afgaan als jij de foto maakt. Lange tijd was hiervoor niets anders beschikbaar dan de oude vertrouwde sync kabel. Gelukkig heeft de technologie niet stilgestaan en hebben tegenwoordig ook nog de mogelijkheid om een radio trigger te gebruiken. Hiermee raakt de flitser pas ècht los van de camera! Het geeft de strobist fotograaf een ongekende vrijheid en bewegingsruimte.

Sync Kabel

Op het eerste gezicht is een sync kabel niet meer dan een draadje die de camera verbindt met de reportageflitser of de studioflitser. En zo simpel is het eigenlijk ook in het gebruik. Maar niet alle camera’s en flitsers zijn compatibel met een sync kabel. Wat nodig is, is een PC sync port. Gelukkig zijn er nu opzetblokjes te koop voor zowel de camera als de flitser waarmee deze voorzien wordt van een PC sync port. Persoonlijk vind ik een sync kabel een onpraktische en dure oplossing. Het beperkt je behoorlijk in je bewegingsvrijheid en dus ook in je creativiteit. Gelukkig is er een betere oplossing hiervoor:

Radio Triggers

Een radio trigger is een klein stukje technisch vernuft waarmee het mogelijk wordt om de flitser af te laten gaan vanaf een bepaalde afstand. Er is dus geen fysiek contact meer nodig tussen de camera en de flitser. Op de hotshoe wordt een zender geplaatst die een signaal uitzendt wanneer de sluiter open gaat. Dit signaal wordt opgevangen door de ontvanger die aan de flitser verbonden is en hiermee de flitser af laat gaan. Radio triggers zijn verkrijgbaar in diverse prijsklassen en met verschillende mogelijkheden. Het mooie van een radio trigger is naast de vrijheid die het biedt dat een onbeperkt aantal flitsers tegelijk aangestuurd kan worden, op diverse afstanden en in verschillende hoeken. En dat zonder kabel of verplichte zichtlijn (zoals die bij infrarood aansturing nodig is). De andere kan van de medaille kan zijn dat, zeker bij de goedkopere varianten, de betrouwbaarheid iets minder is, de werkafstand enigszins beperkt is en dat de maximale sync snelheid wat beperkt is. En je hebt natuurlijk batterijen nodig.

Kort samengevat

Het grootste voordeel van een studioflitser is het vermogen ofwel de flitskracht. Een studioflitser kan tot wel 10x krachtiger zijn dan een reportageflitser.
Een reportageflitser wordt gevoed door batterijen. Dit in combinatie met het kleine formaat van de reportageflitser maakt ze uitstekend geschikt voor gebruik op een buitenlocatie.
Met een lampstatief kun je overal de flitser plaatsen, in elke gewenst hoek; flexibiliteit om het licht te richten.
Een paraplu of softbox wordt vaak gebruikt om het flitslicht te verzachten en schaduwen te verminderen.
Een parapluhouder of swivel is een basaal onderdeel waarmee je zowel de paraplu als de flitser op het lampstatief kunt plaatsen.
Een snoot is een (lange) buis die op de flitskop geplaatst wordt om het licht gericht op één plaats te laten vallen.
Een grid is een snoot gevuld met kleine buisjes waarmee nog gerichte een lichtspot gemaakt kan worden.
Een gobo ziet er uit als een zwarte kaart die aan één van de vier zijden van de flitser om lichtval in die richting te voorkomen.
Een radio trigger is een handig stuk techniek waarmee je draadloos vanaf een afstand een flitser kunt laten flitsen.

Ook interessant:

10 Geboden voor de Strobist Fotograaf

Peter van Veen — Tue, 25 May 2010 06:00:27 +0000

Gebruik geen grote studioflitsers als je het ook met een reportageflitser af kunt.
Gebruik geen zwaar (qua gewicht) materiaal indien het volstaat om een lichte uitrusting te gebruiken.
Plaats je flitser niet op je camera als je ook een trigger kunt gebruiken.
Zoek altijd naar een manier om al je materiaal in een kleine tas te stoppen die je kwijt kunt in de bagageruimte bij je stoel in het vliegtuig.
Zorg altijd dat al je materiaal in de kofferbak van een kleine auto past.
Verlicht niet de gehele ruimte, maar belicht alleen de zichtbare zaken.
Zorg dat je niet minder tijd nodig hebt voor uit uitpakken van je spullen, dan de tijd die de hele fotosessie in beslag neemt.
Zorg altijd voor extra flitsers.
Leer om het bestaande licht goed te integreren in je foto’s.
Gebruik je flitser niet alleen maar boven op je camera. Goed licht komt zelden alleen maar van bovenaf je camera.

photo credit: Dustin Diaz

Ook interessant:

5 Tips: fotograferen met een flitser

Peter van Veen — Thu, 22 Apr 2010 06:00:33 +0000

Hoewel je misschien wel ontmoedigd wordt door de term ‘fotograferen met een flitser’, en verward raakt door al het pro jargon als tweede gordijn synchronisatie, flitser richtgetal en radio triggers, is het toch allemaal niet zo gecompliceerd als het lijkt.

Als je wat onzeker bent in het gebruik van een flitser in je fotografie, lees en /of kijk dan wat meer informatie hierover. Er zijn veel boeken, tijdschriften, websites die hierover schrijven. Hier zijn alvast 5 tips om je een beetje op weg te helpen.

Een (zachte) flits met de interne flitser is niet alleen erg handig om harde schaduwen wat te verminderen, maar geeft ook nog eens een fraaie ‘catchlight’ in de ogen van je model.

photo credit: Tom Leuntjens Photography

Maak eens een portretfoto met je DSLR ingesteld op flitsen op het tweede gordijn en beweeg de camera tijdens de (lange) belichtingstijd. Je krijgt dan een scherpe foto van je onderwerp en tegelijkertijd een leuke beweging in de achtergrond.

Gebruik de flitser om het licht te bouncen via het plafond voor een levendiger, minder plat portret. Als het plafond te hoog is, of een donkere kleur heeft, probeer dan te bouncen via de dichtstbijzijnde muur. Mits die ook niet donkergekleurd is.

Fotograferen met de camera in de ene hand en de flitser in de andere kan, zeker in het begin, erg lastig zijn. En zonder autofocus haast onmogelijk. Maar zoals met veel camera technieken is ook dit een kwestie van tijd. Het duurt even voor je zoiets onder de knie hebt. Als het gebruik van een statief niet handig is, gebruik dan de arm waarmee je de flitser vasthoud als steun voor de camera.

Voor een kleurig effect kun je één of meer flitsers afdekken met een gekleurd filter. Probeer het wel een beetje smaakvol te houden, want veel kleuren door en met elkaar is vaak niet echt lekker om naar te kijken.

Wil je meer info? Gebruik dan de zoekfunctie rechtsbovenaan!

Ook interessant:

Hoe voorkom je flitsreflecties?

Peter van Veen — Thu, 24 Dec 2009 07:00:18 +0000

Laatst kreeg ik een vraag van een lezer die veel flitsgebruikers bekend in de oren zal klinken:

Wanneer ik een portretfoto maak van iemand die een bril draagt, heb ik heel gauw last van reflecties van de flitser. Hoe kan ik dat nu voorkomen?

Om de beste resultaten te halen is het nodig om de flitser weg te halen bij de lens. De oorzaak van het probleem zit hem namelijk in het feit dat de lichtbron zo vlakbij de as van de lens zit. Dit betekent een flitser los van de camera (strobist), meestal een externe flitser aan een flitskabel of gestuurd door een draadloze trigger, in plaats van de ingebouwde flitser die standaard op de camera zit. Een studioflitser is natuurlijk ook een optie, hoewel die natuurlijk niet zo gemakkelijk te verplaatsen en op te zetten zijn.

Als je een losse flitser hebt met een draaibare kop heb je ook de mogelijkheid om je flits te richten naar een (witte) muur of naar het plafond. Zo kun je de reflecties ook voorkomen of in ieder geval een stuk verminderen.

Wat ook een mogelijkheid is: draai het hoofd van je model in een iets andere hoek ten opzichte van je flitser om het effect van de reflectie te verminderen. Dit is echter wel een trial&error methode, je moet zelf zoeken naar de juiste hoek en steeds het resultaat op je camera display. Dit hangt allemaal af van het type en soort glazen in de bril.

Het resultaat hangt natuurlijk voor een deel af van je eigen materiaal, maar het verplaatsen van je flitser uit de as van de lens is hierbij de sleutel tot de oplossing. Vooral omdat het voor je model niet echt leuk en comfortabel is om het hoofd in een onnatuurlijke houding te draaien. En het is ook geen oplossing voor goede resultaten op de lange termijn!

Ook interessant:

Fotoshoot met Cora

Peter van Veen — Tue, 01 Dec 2009 07:00:58 +0000

Enkele weken geleden hebben we een fotoshoot gedaan met Cora. Hoewel de omstandigheden niet echt optimaal waren (harde wind, wolken afgewisseld met een fel zonnetje), zijn wij allemaal best tevreden met het resultaat.

Ik heb van de gelegenheid gebruikt gemaakt om mijn Strobist kwaliteiten op een hoger plan te stellen. Bij een aantal foto’s heb ik gebruik gemaakt van de SB-600 flitser met de Cactus V4, soms is ook de gouden reflector gebruikt. Bij de rest van de foto’s is alleen sprake van natuurlijk licht.

Ook interessant:

Hoe maak je druppelfoto’s?

Judith Borremans — Sat, 14 Nov 2009 06:00:10 +0000

Naar aanleiding van een artikel op deze site werd ik weer enthousiast over het maken van druppelfoto’s. Ik heb Peter beloofd een gastblogpost te schrijven en daarin te proberen uit te leggen hoe ik mijn druppelfoto’s maak.

Mijn camera is een Olympus E3 en de druppelfoto’s maak ik met de Zuiko 50mm. Natuurlijk staat de camera op een statief! Die zet ik voor de kraan in de keuken en laat dan de kraan hééééél langzaam druppelen. Ik heb gemerkt dat hoe langzamer de kraan druppelt hoe ‘mooier’ de druppels vallen!

Vorig jaar maakte ik de druppels met de flitser van de camera, later met een kleine opzetflitser. Inmiddels heb ik een grotere opzetflitser die ik op het aanrecht zet en kan laten afgaan met de (draadloze) infrarood trigger.

Dan ga ik handmatig scherpstellen, dat is natuurlijk best moeilijk bij vallende druppels. Handig is dan ook om hiervoor bijvoorbeeld een breinaald of een ander puntig voorwerp (moet te vinden zijn in de keuken) daar te houden waar de druppels vallen. Dan kan je daarop scherp stellen!!

Met sluitertijd en diafragma speel ik een beetje; in ieder geval zet ik de sluitertijd zo snel mogelijk, voor zover de flitser het toelaat. Bij mijn voorbeeldfoto’s (die ik vorige week heb gemaakt) staan exif gegevens erbij.

Dan is daar dan eindelijk het moment dat je foto’s kan gaan maken. Dit is een kwestie van aanvoelen wanneer je op de ontspanknop moet drukken. Ik probeer een beetje mee te gaan in de maat van druppels en maak zo rustig 50 of meer foto’s achter elkaar. Natuurlijk kijk ik wel af en toe op het schermpje of de druppels scherp zijn.

O ja, al die verschillende kleuren van mijn druppels ontstaan omdat ik de druppels laat neerkomen in …..ronde tupperwarebakjes, die hebben een witte rand, wat mooi weerspiegelt in de druppel. Die bakken heb ik in verschillende kleuren. Je kan ook gekleurd papier tegen de muur achter de druppels neerzetten, hierdoor kan je eindeloos combineren in gekleurde druppels. Ik heb wat vellen gekleurd papier gelamineerd, zodat nat worden geen probleem is.

Als dit dan allemaal lukt en de druppels zijn mooi scherp, dan is het ook nog een uitdaging om achter de druppels bijvoorbeeld een bloem neer te leggen, zodat die bloem in de druppel spiegelt. Of een leuk plaatje, zoals ik een valentijnskaart maakte, enz. enz.

Tenslotte nog een foto van de opstelling in mijn keuken. Deze foto is met de iphone gemaakt dus niet van superkwaliteit, maar geeft misschien wel een indruk.

Deze gastblogpost is geschreven door Judith Borremans. Judith is een gepassioneerd fotografe, die vooral fotografeert in de natuur, bij sportwedstrijden en op school; ook fotoshoots zitten in het assortiment. Meer over Judith is te vinden op FotoJudith.nl/blog/.

Ook interessant:

Workshop Strobist Fotografie

Peter van Veen — Sat, 10 Oct 2009 06:00:00 +0000

Vorige week ben ik bij CameraTools geweest voor de eerste in een serie van vier workshops Strobist Fotografie. Deze soort van fotografie, belichten met de flitser los van de camera, is de laatste jaren redelijk populair. Hoewel deze techniek natuurlijk al jaren bestaat en gebruikt wordt, heeft het pas echt een boost gekregen door David Hobby op Strobist.com.

CameraTools is voor de Nederlandse/Belgische markt op deze trend ingesprongen. Heel slim, want dat deed naar mijn weten nog niemand. Veel materiaal wat gebruikt wordt in combinatie met opzetflitsers was voorheen alleen verkrijgbaar in de VS. En dat is niet handig natuurlijk. Veel is nu verkrijgbaar via de (online) winkel van CameraTools.

In het verleden heeft CameraTools al eens het Strobist Festival georganiseerd, dat was een hele dag. De workshops die nu gegeven worden zijn naar mijn weten alleen maar bekend gemaakt via de nieuwsbrief. Via via (dankjewel Antonette van Amfion!) werd ik attent gemaakt op het bestaan van deze workshops. Snel gemaild en pfew! er was nog 1 plaats beschikbaar…

Na ontvangst met koffie kon de kleine groep (5 mannen, 5 vrouwen) naar de cursusruimte. Daar werd door Wilfred van CameraTools het één en ander uitgelegd over de werking en de ins en outs van de opzetflitser.

Op zich was dit allemaal bekende stof voor mij, al is het goed om dit soort zaken nog eens de revue te laten passeren. Vooral het stuk over het richtgetal was wel weer even een eye opener voor me. Goed om dat soort (droge) kennis weer even naar boven te halen.

Tijdens de pauze met koffie en gevulde koek kon je los rondlopen in de winkel. En dat is niet goed voor je banksaldo. Zelf heb ik daar een Nikon SB-600 flitser met een Cactus V4 ontvanger gekocht. Later kwamen daar nog een Lambency diffuser en een setje Strobist Trade Secret Cards bij. Dat was al gepland en leverde me achteraf gelukkig geen schuldgevoel op.

Na de pauze kwam het leukste deel, de praktijk. Dit werd gedaan door de fotografen van www.strobistfotografie.nl, Erwin Stok en Bram Jonker. Aan de hand van foto’s van dit duo werd getoond wat allemaal mogelijk is met Strobist Fotografie, en met welke hulpmiddelen. Bram ontpopte zich als een geanimeerde verteller en wist iedereen enthousiast te krijgen.

Daarna werd een eenvoudige basisopstelling gemaakt met slechts 2 flitsers, waarbij steeds andere hulpmiddelen werd gebruikt, zoals een paraplu, een beauty disc, een softbox , een snoot of zelfs bare bulb (een kale flitser dus). De cursisten konden fotograferen (eentje tegelijk in verband met de triggering natuurlijk), terwijl Bram zich opwierp als model.

De ene foto lukte wat beter als de andere, maar dat hoort ook bij Strobist: trial & error, ofwel gewoon uitproberen. Al met al was het verrassend hoe met een simpele opstelling op een oppervlak van 2x2m en met eenvoudige hulpmiddelen hele fraaie foto’s gemaakt werden.

Ik moet bekennen dat, hoe simpel het er daar uit zag, ik dit thuis in een verloren halfuurtje niet zomaar kon reproduceren. Het zal natuurlijk wel een kwestie van veel oefenen zijn! De komende tijd ga ik daar in ieder geval eens intensief mee aan de slag!

Afijn, het was alweer vijf uur voordat we er erg in hadden. Wat ik een beetje jammer vond was dat je duidelijk kon merken dat de winkel ook op die tijd dicht ging. De beamer werd al uitgedaan voordat Bram en Erwin echt uitgepraat waren. Er werd nog een aanbieding gedaan voor de Strobist Trade Secret Cards, die kon je dan nog gauw even aanschaffen. Persoonlijk zou ik of de workshop wat vroeger laten beginnen en eindigen of de winkel een uurtje langer open houden, zodat de cursisten nog hun slag kunnen slaan. Je zou zeggen dat op zo’n moment veel mensen in de ‘buying mood’ zijn.

Maar al met al een hele leuke en leerzame middag gehad. Ben je nog geen lid van de CameraTools nieuwsbrief, meldt je dan aan, dan hoef je niks te missen. Deze workshop kan ik in ieder geval van harte aanbevelen!

Klik hier voor een korte Video Impressie Strobist Workshop Camera Tools door Moor Fotografie. Met mobieltje gefilmd, dus geen topkwaliteit…

Ook interessant:

Inleiding Strobist Fotografie

Peter van Veen — Tue, 06 Oct 2009 06:00:03 +0000

Al geruime tijd ben ik (op de achtergrond) bezig met Strobist fotografie. OFC, oftewel Off Camera Flash oftewel flitsen met de flitser los van de camera. Normaal gesproken ben je gewend aan flitsgebruik op de camera, hetzij met de interne flitser, hetzij met een opzetflitser.

Strobist geeft een heel nieuwe kijk op flitsen. Je moet wel durven experimenteren. Niet iedereen houdt ervan om te spelen met flitslicht. Weer anderen proberen te ontdekken hoe een flitser werkt, maar vinden het lastig en verdrinken een beetje in de poel van informatie die hierover te vinden is.

Wanneer mensen me vragen waar ze alles over belichting kunnen leren, heb ik eigenlijk maar één antwoord. Ik kan ze alleen nog maar doorverwijzen naar de weblog van David Hobby, mr. Strobist himself. Dat is eigenlijk toch wel dè place to be!

Maar waarom schrijf ik hier dan nog? Goede vraag. Herinner jij je eerste dag op het voortgezet onderwijs nog? Zo groot en overweldigend, je verzuipt er bijna in. En datzelfde kan je ook maar zo overkomen op de hogeschool van de belichting, die door professor David gerund wordt. En daarin ben je echt niet alleen. Dat gevoel heb ik ook gehad en velen met mij. Je kijkt er naar en voelt jezelf verloren in de enorme hoeveelheid informatie die daar beschikbaar is. Hoewel de site enorm veel informatie biedt, is de manier van organiseren een beetje afwijkend en vraagt het wat tijd om daarmee eigen te worden.

Laat ik eens proberen om jou te helpen met je jacht naar informatie over licht en belichting met deze korte inleiding tot Strobist fotografie. Wat ik zal doen is op een basale en eenvoudige manier uitleggen wat Strobist is, wat de principes zijn en wat het kan doen voor jou en je fotografie. Op deze manier kun je een aardige indruk krijgen. Als je eenmaal de smaak te pakken hebt ga dan maar eens naar de Strobist site en ik kan je verzekeren dat je voor lange tijd onder de pannen bent!

Hieronder kun je enkele foto’s zien waarbij de technieken zijn gebruikt die je op Strobist kunt leren. Dit geeft je een beetje een idee van wat je kunt bereiken.

photo credit: 96dpi
photo credit: rizalis (malaysian macro team)
photo credit: slinky2000

Voor wie is dit allemaal?
Deze informatie is voor iedereen die een camera heeft die je handmatig/manueel kunt instellen. Dus waarbij je het diafragma en de sluitertijd zelf kunt instellen. Voorwaarde is wel dat je wilt leren hoe je je belichting en je fotografie kunt verbeteren. Je camera moet tevens in het bezit zijn van een hotshoe of een pc-connector om een externe flitser te kunnen bedienen. Ik ga er vanuit dat je basaal je camera kunt instellen en weet wat het diafragma of een sluiter is. Anders moet je de overige artikelen hier op Moor Fotografie maar eens doorlezen. Hier gaat het over de basisbeginselen van belichting en hoe je dat kunt beheersen. Dit is dus niet iets voor mensen die op de auto-stand of via TTL willen fotograferen. Dus als je dat zoekt, kijk dan even verder op Google…

Wat heb je nodig?
In ieder geval een camera die je handmatig/manueel kunt bedienen. Dus waarbij je zelf het diafragma en de sluitertijd kunt instellen. Ook moet de camera een hotshoe hebben of een pc-connector om een externe flitser te kunnen gebruiken. Ook heb je in ieder geval één externe flitser nodig. Dat hoeft niet persé een moderne up to date flitser te zijn, een (goedkope / oude) manueel instelbare flitser volstaat ook.

De pc-connector wordt meestal gebruikt in combinatie met PW’s (Pocket Wizards) om te kunnen communiceren. Geen nood als je flitser die niet heeft. Via internet (Ebay of een lokale online winkel) zijn diverse ‘Hotshoe to PC Sync Adapter’ verkrijgbaar, gelukkig niet al te duur.

Wat is mijn setup tot nu toe?
Ik gebruik een Nikon D50 met twee Nikon flitsers, een SB-600 en een SB-28. De SB-28 is een non-TTL flitser, wat wil zeggen dat er geen lichtmeting door de lens (TTL = Through The Lens) plaatsvind. De flitser is dus wel bruikbaar op een digitale body, maar je moet de flitskracht zelf instellen. Voor Strobist gebruik is dat echter voldoende. Op Marktplaats worden dit soort flitsers regelmatig aangeboden. Bijkomend voordeel is dat deze flitser een PC-sync aansluiting heeft. De meeste Canon flitsers hebben dat niet. Iets om op te letten. Overigens maakt het niet uit welk merk flitser je gebruikt, alles kan zelf door elkaar gebruikt worden. De flitser komt immers toch niet op de camera! De SB-600 is een moderne uitvoering, die is wel TTL. Helaas echter zonder PC-sync.

Eén van de bekendere Strobist flitsers is de Vivitar 285HV. Gebouwd als een tank, kaal, handmatig instelbaar, in het bezit van een PC-sync en niet te duur (ongeveer 90 euro). Deze flitser is nog gewoon nieuw verkrijgbaar. Dit in tegenstelling tot de Nikon SB-2x serie die door Strobist.com wordt aangeraden als meest bruikbare flitser.

Het Strobist no. 1 principe is ‘less gear’ oftewel minder (duur) materiaal. Je hebt dus echt die dure TTL flitser niet nodig (maar het kàn natuurlijk wel…) maar al wat je nodig hebt is slechts een handmatig instelbare flitser met liefst een PC-Sync. Ben je in het bezit van meerdere en/of high end TTL flitsers dan geeft je dat alleen maar meer flexibiliteit.

Laten we van start gaan!
Als eerste moeten we de lichtbron verplaatsen van de camera as. Hiervoor gebruiken we een trigger. Basaal gezien sluit je de ene kant van de trigger aan op de camera, en de andere kant op de flitser.

Er zijn verschillende manieren om dit te doen:

optische trigger (niet flexibel, wel goedkoop)
triggerkabel (niet flexibel, niet goedkoop, werkt altijd)
draadloze trigger (flexibel, prijs en betrouwbaarheid verschilt per type:

Cactus trigger: met versie V4 is de betrouwbaarheid enorm toegenomen en qua prijs stelt het niks voor; rond 40-45 euro voor een zender en ontvanger.
Ebay trigger: verzamelnaam voor diverse soorten triggers die op Ebay verkrijgbaar zijn. Check goed of de betrouwbaarheid goed, want daar zit vaak de bottleneck.
Elynchrom Skyport trigger: hoort eigenlijk bij de Elynchrom studioflitsers maar kan ook met andere merken of een externe flitser gebruikt worden. Heel betrouwbaar, wel redelijk prijzig; ongeveer 150 euro voor een zender en ontvanger.
Pocket Wizards: dè gouden standaard in draadloos triggerland. Wordt gebruikt door de professionals. Zeer betrouwbaar, maar ook helaas erg duur; ongeveer 190 euro voor een item (zender en ontvanger tegelijk; 380 euro voor een setje dus).

In eerste instantie kan dit er allemaal wat overweldigend uitzien. Maar dat wordt al gauw een soort tweede natuur voor je, waarbij je elk moment geniet van je vrijheid!

Waar laat ik mijn flitser als ie niet op de camera staat?
Nou, laat ik je een geheimpje vertellen… Normaal gesproken, waar ik ook ben, probeer ik gebruik te maken van een zogenaamde ‘voice activated light stand’ oftewel in goed Nederlands een ‘spraakgestuurde lichtstandaard’. Dat kan bijvoorbeeld de vriend(in) van het model zijn, of je partner die erbij is, je collega fotograaf… maak gebruik van wie voorhanden is!

In andere situaties gebruik ik bijvoorbeeld mijn statief, of je neemt een lichtstandaard mee. Of je maakt de flitser vast met bungee balls.

Lichtmeten met een handmatige flitser, los van de camera
Let op: de meeste flitsers worden gereduceerd tot handmatige flitser wanneer ze op afstand bediend gaan worden door bijvoorbeeld een radiografische of optische trigger. Dit komt doordat de meeste triggers geen TTL-signaal doorsturen. Tenzij je een TTL-kabel of een Pocket Wizard gebruikt zul je gebruik moeten maken van de handmatige manier van lichtmeten zoals hieronder wordt beschreven.

Maar hoe meet je nu het licht als er een flitser in het spel is? Gedurende een fotosessie met flitslicht zijn er twee soorten licht beschikbaar die gemeten en ‘gevangen’ moeten worden door de camera.

1. het beschikbare natuurlijke licht dat binnen je kader valt

2. het flitslicht dat binnen je kader valt.

Goed, laten we het niet te moeilijk maken in dit voorbeeld. We zullen de mogelijkheid om de ISO ook nog mee te laten spelen voor het gemak maar even weglaten. Maar onthou wel dat het kan, in een later stadium kun je hier nog mee gaan oefenen.

Een andere zaak die we niet moeten vergeten is de zogenaamde ‘flits synchronisatie snelheid’ van je camera. Meestal is die ergens rond 1/200s tot 1/250s, afhankelijk van je camera.

Wat betekent dat nu? Wel, dit is de snelste sluitertijd die je camera kan hanteren in combinatie met de flitser zonder dat het tweede sluitergordijn al dicht gaat voordat de eerste volledig open is.

In gewoon Nederlands: als je een snellere sluitertijd hanteert en je gebruikt de flitser, dan zal één van de zijden van je frame een zwarte balk krijgen. Het sluitergordijn gaat alweer dicht voordat er flitslicht op de sensor heeft kunnen landen.

Iets anders waar je ook op moet letten is dat werken in de M-stand het eenvoudigste is wanneer je werkt met flitsen los van de camera. Je kunt natuurlijk wel fotograferen in Av- of Tv-stand, maar je weet nooit hoe je belichting gaat uitpakken. Het beste is toch om het heft in eigen handen te houden.

Goed, genoeg theorie nu. Ik hoop dat je nog niet in slaap bent gevallen, want het kan soms best wel taaie stof zijn voordat je het allemaal begrijpt. Je gaat het pas snappen als je het doorhebt zei iemand.

Zoals al eerder genoemd zijn er twee gebieden die een lichtmeting vereisen gedurende een fotosessie met de flitser: 1) het gedeelte dat door de flitser belicht gaat worden en 2) het gedeelte dat door het aanwezige licht belicht gaat worden. Daarbij moet je goede onthouden dat de sluitertijd de belichting met aanwezig licht stuurt en het diafragma stuurt de belichting van het flitsgedeelte.

Je vraagt je misschien af waarom dat zo is? Denk eraan dat de duur van de flits ongeveer 1/200ste deel van een seconde duurt. Daarom zal een kleine verandering van de sluitertijd geen invloed hebben op de hoeveelheid licht die op de sensor valt. Dus: de mate van belichting kan geregeld worden door middel van het diafragma. En omdat het aanwezige (natuurlijke) licht deel uitmaakt van de belichting kun je dat deel regelen met de sluitertijd.

Ik hoop dat ik hiermee wat meer duidelijkheid heb kunnen geven over de principe en basisbeginselen van de Strobist Fotografie. Maar, voor alle duidelijkheid: ik ben geen guru in deze materie. Ik vertel jullie alleen maar wat dingen die ik heb geleerd van de echte Strobist, David Hobby van strobist.com.

Voor iedereen die wil leren hoe je kunt belichten met een flitser los van de camera, neem eens een kijkje op Strobist Lighting 101 en Strobist Lighting 102. Je moet wel de Engelse taal een beetje machtig zijn.

Heb je vragen of opmerkingen, stel ze hieronder gerust!

Als afsluiter nog een druppelfoto Strobist Style van mijzelf:

Ook interessant:

Strobist Fotografie Cactus Triggerset

Peter van Veen — Tue, 22 Sep 2009 06:00:45 +0000

Afgelopen zaterdag zat ik er even een beetje doorheen. Ik was al langer in het bezit van een Cactus V2s triggerset om mijn flitser los van de camera te kunnen bedienen. Hoewel ik wist dat die niet zo betrouwbaar was, heb ik de gok genomen en de set in Hong Kong besteld. Na lange tijd aanmodderen ook de de antennemod uitgevoerd, maar helaas, het mocht allemaal niet baten. Het woord onbetrouwbaar was nog teveel eer. Het was al een verrassing als de flitser zo nu en dan afging!

Ok, een beetje gechargeerd, maar toch. Dus toen vrouwlief @HettyvanVeen zaterdag tegen me zei: ‘ach joh, dan haal je toch een nieuw setje!’ heb ik maar eens goed naar haar geluisterd….

Eerder had ik al voorzichtig geinformeerd naar de ervaringen Antonette van Studio Amfion en Elja van Photofacts die er overigens al een review over had geschreven.

Dan is het zaterdagochtend 10 uur en eigenlijk wil je meteen zo’n setje hebben! Waar haal je die dan? Goede raad is duur. Eerste keus was bestellen bij Gadget Infinity, de makers van de triggerset. De goedkoopste optie, maar levering duurt wel 1-2 weken. Dat viel dus al af. Tweede keus: Camera Tools, een winkel die veel biedt op het gebied van Strobist fotografie. OInline een voorraad check gedaan: yes, ze zijn op voorraad! Toevallig viel mijn oog op de openingstijden… en wat blijkt? Deze winkel is op zaterdagmiddag gesloten!?! Gemiste kans, dames en heren van Camera Tools! Ik denk dat veel particuliere kopers (als ze niet via internet bestellen) toch op zo’n dag in de winkel willen snuffelen. Hmmm, wat nu? Omdat we ‘s middags toch richting Zwolle moesten, zou Foto Konijnenberg ook een optie zijn. Wel een eindje om, maar vooruit. Volgens de site was er voldoende winkelvoorraad aanwezig en de prijs was ook nog net iets lager.

Ik dacht dus even daar binnen te stappen, Cactus meepakken en weer wegwezen. Helaas, die vlieger ging niet op. Ondanks de crisis was het ongelooflijk druk in de winkel. Volgens de nummertjesautomaat (die van bij de slager, weetjewel) waren er nog ruim 20 (!) wachtenden voor ons. Gelukkig was er ook nog de snelbalie, waar je terecht kon als je gereserveerd had, of geen advies nodig had. Uiteindelijk heeft het nog wel 20 minuten geduurd voordat ik buiten stond, maar dat mocht de pret niet drukken!

Afijn ik was heel nieuwsgierig wat er allemaal in het doosje zou zitten. Jij ook? Bekijk dan even deze video:

Strobist: Cactus Triggerset

PS: excuses voor de beeldkwaliteit….

Ook interessant: